Support My Blog

Saturday, August 30, 2025

INOKULTIF BENIH CENDAWAN

INDUSTRI CENDAWAN
di Malaysia dilapor terus berkembang dimana sebelum ini cendawan pernah digambarkan seperti payung kecil kerana bentuknya yang bercuping dan dilihat ia mempunyai batang pendek. Banyak bentuk cendawan yang ada tetapi ia sebenarnya merupakan sejenis kulat atau fungus yang boleh dijadikan makanan ataupun herba. Namun bagi penulis blog dimana memang tidak semua spesis cendawan (terutama jenis cendawan liar) ia boleh dimakan kerana ada terdapat juga spesies cendawan yang mengandungi racun. Daripada sejumlah 2,000 spesies cendawan yang tumbuh di seluruh dunia apa yang penulis blog banyak tahu dimana hanya 25 spesies cendawan sahaja yang boleh dimakan. Di Malaysia apa yang di ketahui dimana hanya ada terdapat 7 spesies cendawan yang ditanam untuk dijadikan makanan seharian ataupun sebagai herba dan ubatan seperti cendawan Tiram Kelabu, Jarum Mas, Shiitake, Kukur dan Ling Zhi. Cendawan telah mendapat pengiktirafan sebagai sejenis herba. Beberapa kajian mendapati khasiat memakan makanan cendawan boleh mengurangkan kandungan gula serta ia akan menambah insulin di dalam darah. Selain itu produk cendawan juga bertindak sebagai agen pertahanan tubuh badan kerana didakwa ia juga mampu membunuh beberapa jenis virus yang membawa penyakit berjangkit. Di Malaysia tidak hairanlah permintaan terhadap cendawan semakin meningkat di pasaran dimana penulis blog pernah mengetuai industri pembangunan cendawan di Malaysia ketika bertugas di Jabatan Pertanian dulu. Industri cendawan dilihat ia sangat berpotensi untuk dijadikan sebagai salah satu aktiviti pertanian yang menguntungkan. Istilah '
Edible Mushroom' atau pun cendawan komersil ini merupakan salah satu makanan yang menjadi kegemaran masyarakat di Malaysia. Jenis cendawan yang boleh dimakan bukan sahaja boleh dimasak atau boleh diproses untuk dijadikan makanan harian yang menyelerakan. Cendawan turut digunakan untuk pelbagai sejenis makanan yang manfaat seperti herba dan ubat-ubatan moden. Kajian oleh beberapa pusat penyelidikan dalam dan luar negara juga mendapati dimana cendawan mempunyai nilai perubatannya yang tersendiri. Khasiat cendawan adalah berbeza-beza iaitu ia mengikut spesiesnya masing-masing. Berikut adalah antara spesies cendawan yang boleh dimakan dan khasiatnya.  Bagi penulis blog yang sudah menulis hampir 100 artikel mengenai cendawan mendapati kalangan masyarakat ada yang keliru dalam membezakan di antara spesies cendawan yang mana ia beracun dengan cendawan yang selamat dimakan. Bagi mengelakkan keracunan akibat pemilihan cendawan yang salah dimana penggemar cendawan perlu mengetahui dan mempelajari perbezaan keduadua jenis-cendawan ini. Terdapat 2 jenis racun yang terkandung di dalam beberapa cendawan iaitu ‘Amatoxins’ dan ‘Neurotoxin’. Jenis bahan Amatoxins adalah sejenis zat berbahaya yang boleh dijumpai di dalam kulat atau fungus dan terbentuk daripada 8 asid amino (cyopeptida). Jenis bahan Amatoxins pula sebenarnya tidak boleh dimusnahkan dengan air panas. Walaupun telah dimasak dengan suhu yang tinggi tetapi racunnya masih lagi ia berfungsi dan aktif. Racun ini akan mengambil masa selama 24 jam untuk bercampur di dalam darah. Ia lazimnya akan memberi kerosakan terhadap hati dan organ dalaman yang lain. Antara simptom-simptom jika terkena racun ini adalah muntah-muntah, cirit birit, sakit perut, disusuli dengan tekanan darah yang rendah serta dehidrasi. Rawatan yang terbaik adalah membuat dialisis darah secara menyeluruh atau membuat pemindahan hati. Antara spesis cendawan yang mengandungi racun Amatoxins adalah Amanita bisporigera, Amanita phalloides, Amanita verna, Amanita virosa, Conocybe filaris, Conocybe rugosa, Galerina autumnalis, Galerina fasciculate, Galerina marginata, Galerina sulciceps, Galerina venenata, Hypholoma fasciculare, Lepiota brunneoin carnata, Lepiota castanea, Lepiota citrophylla, Lepiota helveola, Lepiota josserandii dan jenis Lepiota subincarnata. Jenis neurotoxin pula adalah sejenis racun yang menyerang sistem saraf. Racun jenis ini boleh melumpuhkan sistem pernafasan dan merosak otak sehingga menyebabkan kematian. Jenis racun ini tidak menimbulkan rasa sakit sehingga menyebabkan mangsa tidak mengetahui bahawa mereka telah keracunan. Antara spesis cendawan yang di kaji ia mengandungi racun jenis  ‘Neurotoxin’ ialah Boletus pulcherrimus, Clitocybe aurantiacum, Clitocybe candicans dan Clitocybe dealbata. Artikel subuh ini dalam blog "Anim Agro Technology" saya merujuk dengan menulis mengenai hasil kajian oleh MARDI (Bil 18/2020) mengenai benih cendawan pelet kayu satu kaedah alternatif penginokulaisan cendawan yang mungkin ramai tidak tahu maklumat ini dan saya tulis semula bertujuan untuk di jadikan bahan rujukkan semua.


Dalam p
engenalan dinyatakan jika masih ramai yang tidak mengetahui bagaimana penanaman cendawan dilakukan. Ramai yang mengetahui cendawan mudah dicari dan dikutip kerana tumbuh meliar iaitu dicari di kawasan ladang kelapa sawit, ladang getah ataupun di dalam hutan. Adakalanya cendawan dijual di tepi jalan serta pasar tani. Bagi penulis blog jenis cendawan kukur, cendawan susu harimau, cendawan busut dan cendawan volvariella adalah antara cendawan yang boleh ditemui. Bukan semua cendawan boleh diperolehi sepanjang masa kerana pertumbuhan cendawan bergantung kepada faktor seperti persekitaran dan cuaca. Teknologi penanaman cendawan kini semki=kin maju dimana ada jenis yang boleh ditanam dengan cara menggunakan bahan buangan pertanian seperti habuk kayu getah, jerami padi dan hampas tandan kelapa sawit sebagai medium pertumbuhan. Secara tidak langsung dimana cendawan boleh diperolehi dengan mudah dan banyak tanpa menunggu peredaran musim (tanaman tanpa musim). Benih cendawan cendawan yang terdapat di pasaran dihasilkan menggunakan bijirin seperti bijirin gandum yang bertindak sebagai medium pembawa yang mempunyai nilai nutrisi untuk pertumbuhan miselium cendawan. Semasa bertugas dulu di Jabatan Pertaian memang saya terlibat terus dan ada banyak projek membangunkan industri tanaman cendawan termasuk projek menyediakan kemudahan membuat benih cendawan di seluruh negara. Ada pelbagai jenis bijirin seperti sekoi, kaskas, sorgum, biji jagung dan padi sering digunakan sebagai jenis medium pembawa untuk penghasilan benih cendawan. Jerami padi dan hampas kapas tidak terkecuali dalam penghasilan benih cendawan. Namun begitu Jabatan Pertanian ajarkan akan teknologi penggunaan bijirin gandum adalah disyorkan disebabkan mudah diperoleh dan harganya yang lebih murah berbanding dengan bahan lain. Benih cendawan berbentuk bijirin ini akan ia diinokulasikan ke dalam beg medium untuk pertumbuhan cendawan. Penginokulatan benih cendawan ke dalam beg medium memerlukan pengamatan dan kemahiran supaya tidak berlaku pencemaran dan pembaziran. Justeru itu dalam perkhidmatan nasehat kepada pengusaha cendawan dimana satu kaedah penginokulasi yang mudah digunakan dengan menggantikan benih cendawan bijirin kepada benih cendawan dalam bentuk pelet (wood dowel) telah dihasilkan ada di lakukan kajian oleh pihak MARDI untuk di kongsikan.


Teknologi penggunaan '
Pelet kayu atau wood dowel' ini adalah salah satu kaedah dimana bentuk dan saiz pelet kayu boleh digunakan dalam penghasilan benih cendawan (Sila lihat foto disebelah). Apa pun jenis pelet kayu yang digunakan mesti bebas kimia. Penggunaan pelet kayu dilihat sebagai satu alternatif penginokulasi benih cendawan yang mudah dan efisien. Bagi penulis blog ucapkan terimakasih kepada team di ketuai Khairul mengkaji teknologi ini dimana di dakwa jarang sekali pelet kayu yang digunakan sebagai bahan pembawa untuk penghasilan benih cendawan oleh pengusaha cendawan domestik ini di Malaysia. Ini bagi penulis blog mungkin ia disebabkan ketiadaan permintaan dan penghasilan benih cendawan menggunakan pelet kayu pernah di perkenalkan kepada agen pengembangan di Jabatan Pertanian masa itu belum di kaji (2020 - saya sudah bersara). Penghasilan benih cendawan menggunakan pelet kayu ini dilaporkan ia menjadi sebagai teknologi praktikan kepada industri cendawan di Malaysia. Di syorkan agar pelet kayu berkualiti ini perlu direndam dengan menggunakan air suling selama 2 - 3 jam untuk memastikan air meresap masuk ke dalam pelet kayu sehingga kayu lembab. Apa pun yang penting dimana jangkamasa rendaman bergantung kepada kebolehresapan jenis pelet kayu digunakan terhadap air. Apa pun diingatkan dimana jika ada berlaku lebihan air maka ia mesti perlu dibuang sehingga didapati tiada titisan air keluar daripada pelet kayu (diperiksa ia seakan hanya separa basah). Pelet kayu yang separa basah perlu menjalani proses iaitu ia diautoklafkan pada suhu 120 °C selama 20 minit bertujuan untuk membunuh segala patogen atau mikrob didalam medium tersebut. Seterusnya di lakukan langkah diana beberapa agar miselium cendawan induk dari spesis terpilih bersaiz satu sentimeter persegi (1 cm3) bagi setiap satu diinokulat secara aseptik dan dieram selama 7 - 14 hari pada suhu terkawal iaitu sekitar 28 - 30 °C. Segala kerja-kerja ini mesti di lakukan dengan ada ilmu pengetahuan mencukupi dan peralatan asas yang sesuai dan paling penting adalah sanitasi makmal yang optima. Jika berlaku sebarang ancaman seperti pencemaran di sepanjang proses inokulasi ini maka risiko untuk benih cendawan rosak akan berlaku. Pilih jenis cendawan yang hendak di tanam bercirikan mudah di jaga, mempunyai nilai pasaran yang baik dan kurang risiko kena serangan sebarang perosak dan penyakit.


Setelah pelet kayu ini di inokulasikan dengan 1 cm3 miselium cendawan terpilih dan kemudian ia di eramkan pada suhu sesuai makan kemudian p
elet kayu akan ia dilihat dipenuhi dengan miselium cendawan (Sila lihat foto disebelah). Apa pun ketika ini ia berada didalam keadaan kepadatan tinggi boleh diinokulasi sama ada ke dalam bongkah cendawan lain (dimasukkan kedalam beg medium cendawan) atau kedalam batang kayu untuk tujuan ia melakukan proses pertumbuhan cendawan. Ia adalah sebagai 'stok induk' bagi menghasilkan miselium (benih cendawan) yang terjamin berkualiti untuk di kembangan seterusnya menjadi sumber pengeluaran benih cendawan bagi di gunakan sendiri atau di jual di pasaran. Apa pun bagi penulis blog dimana di antara jenis-jenis cendawan yang sering ditanam menggunakan teknologu gunakan batang kayu ialah seperti jenis cendawan shitake, cendawan lingzhi, cendawan kukur (sisir) serta cendawan tiram kelabu. Kaedah inokulasi atau teknologi dengan menggunakan pelet kayu ini bagi penulis blog dilihat ia akan mengurangkan lagi kuantiti penggunaan beg benih bagi setiap bongkah cendawan terpilih yang hendak di tanam. Bagi penulis blog melihat yang teknolgi inovasi MARDI ini akan dapat mengurangkan kadar risiko iaitu ancaman pencemaran yang akan merencatkan perkembangan miselium dan seterusnya pertumbuhan cendawan yang hendak di hasilkan. Di lihat dimana jangkamasa inokulasi bagi sediakan benih cendawan didapati menjadi lebih singkat dan teratur dimana jika gunakan pelet kayu cuma perlukan masa selama 160 - 180 minit sahaja sementara jika menggunakan bahan bijirin akan mengambil mana selama 260 - 265 minit (hampir sekali ganda lamanya untuk 500 unit beg). Dalam temuan lain di laporkan dimana jumlah kos benih untuk setiap suntikan adalah lebih rendah berbanding dengan penggunaan benih bijirin. Kos bagi teknologi guna pelet kayu adalah sebanyak RM3.50 setiap satu beg benih sementara kos gunakan bijirin adalah sebanyak RM10 satu beg benih. Dalam pada itu kajian mendapati di mana harga benih bagi setiap beg cendawan guna pelet kayu adalah RM0.05 (ada 350 g benih dihasilkan) sementara menggunakan bijirin adalah RM0.01 (ada 1,000 benih di hasilkan). Secara amnya dilihat yang cara menghasilan cendawan menggunakan benih cendawan pelet kayu menyamai dengan kaedah konvensional bijirin. Justeru itu bagi penulis blog pemain industri cendawan di Malaysia sesai penggunaan pelet kayu untuk penghasilan benih cendawan dilihat sebagai satu alternatif penginokulasian yang mudah dan ringkas. Semuga artikel ini memberi maklumat berguna kepada semua pembaca blog anim agro technology semua. Wasallam!!!...
INDUATRI CENDAWAN...BAIK POTENSINYA...
INOKULAT BENIH... PELET KAYU DI GUNA....
TEKNOLOGI MARDI... SAYA BARU JUMPA...
DI TULIS SEMULA... UNTUK PEMBACA SEMUA...

By,
M Anem,
Senior Agronomist,
Precint 11, Putrajaya,
WP Putrajaya,
Malaysia.
(5 Rabiulawal 1447H).

No comments:

Post a Comment

Note: Only a member of this blog may post a comment.

THANK YOU

LinkWithin

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...